سايرام كۅلۉ اتلانتىك وكىياندىن جىلۇۇ نىم ابا اعىمىنىن ەڭ سوڭقۇ كۅڭۉل بۇرۇۇچۇ جەرى

2019-10-29 12:39

 

سايرام كۅلۉ اتلانتىك وكىياندىن جىلۇۇ نىم ابا اعىمىنىن ەڭ سوڭقۇ كۅڭۉل بۇرۇۇچۇ جەرى بولعوندۇقتان، «اتلانتىك وكىياندىن ەڭ سوڭقۇ بئر تامچى جاشى» دەگەن اتى بار، ال شئنجاڭدا دەڭىز دەڭگەەلىنەن ەڭ بىيىك، كۅلۅمۉ ەڭ چوڭ، كۅرۉنۉشۉ ەڭ قووز بىيىك توو كۅلۉ بولۇپ، جۇڭگونۇن ماملەكەت داراجالۇۇ تۉيۉندۉۉ داڭقتۇۇ كۅرك رايونۇ. 2011-جىلى، شئنجاڭ بۅرتالا موڭعۇل اپتونوم وبلاسى «جايىتتى سايرام كۅلۉنۉ قايتارىپ بەرۉۉ» قىيمىلىن قوزعوتۇپ، سايرام كۅلۉنۉن ايلاناسىنداعى جايىتتى جۅنگۅ سالىپ، كۅل رايونۇن ىمەرچىكتەگەن ۅسۉمدۉك جامىنچىلارىن انسايىن جاقشى قورعوپ، چۅيرۅ ابالى تۉبۉنۅن بۇرۇلۇش جاسادى. ەمى، سىزدەرگە سۇۇسۇ تۇنۇق، وت چۅبۉ مول، قۇشتارى كۅپ سايرام كۅلۉنۉن قووز كۅرۉنۉشۉ جۅنۉندۅكۉ اڭگەمەسىن ايتىپ بەرەبىز. 

 10-ايدا سايرام كۅلۉندۅ كۉن نۇرۇۇ تئيىپ اباسى مەلۉۉن، كۅلدۅ مۇزداق جەل سوعۇپ، كىشىلەردىن مانااايىن كۅتۅرۅت. دال ۇشۇل ماالدا، سايرام كۅلۉنۉن ايلاناسىنداعى جايلوونۇن كۅپ بۅلۉگۉ قۇرعاپ، تەك قانا سايرام كۅلۉن ايلانۇۇ تاش جولۇنۇن ەكى جاعىنداعى 60 كىلومەتىردەن اشۇۇن جاشىلدىق كىشىلەردىن نازارىن ووداردى. سايرام كۅلۉ رايونۇنداعى فىڭفانشئى كۅرك تۉيۉندۅ، شاڭحايلىق ساياقاتچى حۇاڭ يۉ كۅل سۇۇسۇن قاراعان چوڭ تاشتى قاراپ ولتۇرعاندا، موينۇنا بايلانعان جىبەك جولۇعۇن شامال ۇچۇرۇپ جاتتى. انىن جاقىن دوسۇ چۅنتۅك تەلەفونۇن الىپ ۇشۇل كۅرۉنۉشكۅ تۇۇرالادى. دال ۇشۇل جەردە سۉرۅتكۅ تۉشۉپ ەستەلىك قالتىرعانداردىن اياعى ۉزۉلبۅدۉ. سەبەبى دال ۇشۇل ۇباقىتتا بۇل جەر گۉل دەڭىزىنە بالقىپ، ساياقاتچىلاردىن كۅزدۅگۅن جەرى جانا گۉل دەڭىز تولقۇنۇ كۅتۅرۉلۉپ، بااردىق جەر شاتتىققا كەنەلگەن قووز كۅرۉنۉشتۅر ەلە.  

  جىياڭسۇ جئنشىڭ توقوي چەكتۉۉ شەرىكتىگىنىن تۉر دىرىكتورۇ لۉ جىيەنگو سىيمىقتانىپ مىنداي دەدى: «بۇل جەردە بەش التى تۉرلۉۉ توو گۉلۉ بار، بااردىعىن بئز ەككەنبىز، كەلەر جىلى بئز داعى ۅستۉرۉۉ ايانتىن كەڭىرتەبىز». ئش جۉزۉندۅ، لۉ جىيەنگونۇن قىزماتى بولسو سايرام كۅلۉ كۅرك رايونۇن جاشىلداندىرۇۇ قۇرۇلۇشۇن تۇلۇقتوو ەلە. بۇل تۉرلۉۉ بئرىنىن ارتىنان بئرى جالعاشترىپ 7 جىل قۇرۇلۇش ىشتەدى، بۉگۉنكۉ كۉندۅ سايرام كۅلۉ مىقتۇۇ ەكولوگىيالىق قالقانىن تۇرعۇزدۇ. 

   سايرام كۅلۉ تئيانشاندىن تۉندۉك باتىش بۅلۉگۉندۅكۉ ەڭ چوڭ بىيىك توو كۅلۉ، بورتالا موڭعۇل اپتونوم وبلاسىنان ىلە قازاق اپتونوم وبلاسى رايون چۅلكۅمۉنۅ چەيىنكى ەڭ زارىل سۇۇ قاينارىن ساقتووچۇ جەر، ەكى رايون ال تۉگۉل بۉت تۉندۉك شئنجاڭ رايونۇنا چەيىنكى كىلمات، چۅيرۅسۉن تەسكۅۅ زارىل رولۇن اتقارات. وشونۇ مەنەن قاتارى بۇل جەردىن وت-چۅبۉ مول، تابئيعى اسىل مالچىلىق فئرما سانالات، ارجىلى جاي مەزگىلىندە 3 مىڭدەن اشۇۇن مالچى كۅل ايلاناسىنا كۅچۉپ 60 مئڭ گەكتار جايتتا مال باعىشات. 

   بئروق الدىنقى قىلىمدىن 60- جىلدارىنان باشتاپ، توقتوبوي كۅبۅيگۅن مال سىيمدۇۇلۇعۇ جانا ادامزاتتىن چەكتەن اشقان قىيمىلى، كۅلگۅ جاقىن ەكى جەەگىنىن جايىتىن وور داراجادا چەگىندىرگەن. 

  2011-جىلى جانا 2012-جىلى، اپتونوم رايوندۇن جايىت ەكولوگىياسىن قورعوو تولۇقتاما مەحانىزىمى جانا سۇۇ قاينارىن ساقتوو رايونۇندا مال باعۇۇنۇ چەكتۅۅ قورعوو قىزماتى، اپتونوم رايوندۇن ەكولوگىيالىق چۅيرۅسۉن قورعوو تۉيۉندۅ سىناق قىلعان كۅل قىزماتىن ايرىم-ايرىم قۇلاچ جايدىرىپ، سايرام كۅلۉن قورعووعو مۅرت الىپ كەلدى. مال باعۇۇنۇ چەكتۅۅ، جايلوونۇن مال سىيمدۇۇلۇعۇن تەكشەرىپ بەكىتۉۉ، ماملەكەتتىن ار تۉردۉۉ جايىتتى قالبىنا كەلتىرۉۉ قىزماتىن تۇرۇقتۇۇ جىلىشتاتتى... ۇشۇل تۉرلۉۉ چىعىش جەلىنىن جاردامىندا، جەرگىلىك بئر مايدان سايرام كۅلۉن قورعوو اراكەتىن باشتادى. 

   2011-جىلدان ازىرعا چەيىن، سايرام كۅلۉنۉن ايلاناسىنداعى جالپى 33 مئڭ گەكتار جايىت ەس الدىرىلىپ، ۅزۅكتۉۉ رايوندوعۇ 900 دەن اشۇۇن مالچىعا چاتىشتى. ەكولوگىيالىق چۅيرۅ، توقوي، وت- چۅپ قاتارلۇۇ كۅپتۅگۅن ورۇنداردىن زور كۉچ مەنەن قولدووسۇندا، سايرام كۅلۉ كۅرك رايونۇن باشقارۇۇ كومىتەتى شىقتاندىرۇۇ، سىيلوو جانا مالچىلاردى جەتەكتەپ قايرا جۇمۇشقا ورۇنداشتىرۇۇ سىياقتۇۇ ارعالار ارقىلۇۇ، مالچىلار سۅزسۉز سايرام كۅلۉن قورعوونۇ تاانىپ جەتىپ، ۅزۉنۉن تۇرمۇشۇندا داعى تۉبۉنۅن ۇشۇل چىندىقتى ۅزگۅرتتۉ.   

  57 جاشتاعى داۋكەنباي ابىلدابەك مىندان مۇردا مال باعۇۇعا تىيىم سالىنعان رايونۇندا مال باعات ەلە، ازىر سايرام كۅلۉ كۅرك رايونۇ ۇنىۋرەسال زاكون اتقارۇۇ چوڭ اتىرەتىندە قىزمات ىشتەيت، ارجىلى 40 مئڭ يۇاندان كۅبۉرۅۅك مالدى چەگىندىرىپ جايتقا قايتارۇۇ تولۇقتاماسىن العاندان تىشقارى، اربئر ايدا داعى 2 مئڭ يۇاندىق تۇرۇقتۇۇ كىرەشە كىرگىزەت. داۋكەنباي مىنداي دەدى: «مۇردا ارجىلى 1- ايدان 8-ايعا چەيىن ۇشۇل جەردە توپو ساپىرىلىپ، بااردىق جەردە قاپقارا مالدىن تەزەگى بولچۇ. مال باعۇۇعا تيىم سالعاندان كىيىن تۇرمۇش ىڭعايىمدى ۅزگۅرتۉۉگۅ قىستادى، باشتابىندا بئراز كۅنۉشۅ البادىم، بئروق ازىر جاپاالۇۇ كۅچۉۉنۉن اجاتى جوق، داعى سۉرۅتتۅي قووز كۅرۉنۉش رايونۇندا قىزمات قىلۇۇعا بولوت».   

 تولقۇنداعان سۇۇسۇن جانا قويۇۇ ۅسكۅن جايتتى كۅرۉپ، ىرااقات تۇرمۇشتان باارلانىپ، قۇدۇم داۋكەنبايعا وقشوش سايرام كۅلۉ كۅرك رايونۇندا قىزمات قىلعان 100 دەن اشۇۇن مالچىنىن بااردىعى سايرام كۅلۉن قورعوو قىزماتىن چەچكىندۉۉلۉك مەنەن قولدودۇ. وشونۇ مەنەن بىرگە، جايىت مەنەن مالدىن تەڭ سالماقتۇۇلۇعۇن ساقتوو رايونۇ كۅچمۅن مالچىلىق تۇرمۇشۇنداعى مالچىلاردىن كۅبۅيۉۉسۉنۅن باش تارتتى. 


〖2019.10.29-12:39〗    جووپتۇ رەداكتور:Namysbek
0

شئنجاڭ جاڭىلىقتارىنان تۉز بايان  باسما ۇقۇق مەنچىگى

تەلەفون:(0991)2508509  9  (0991)2578492

دارەگى: شئنجاڭ ۉرۉمچۉ شاارى 830- نومۇر شئنجاڭ رادىيو تەلە ىستانسىياسى تارتۇۇ، تىزگىندۅۅ ئماراتى 17- قابات

بەرۉۉلۅردۉ توردون تارتۇۇ، كۅرۉۉ، تىڭشوو ماقۇلدۇق نومۇرۇ:3105103

新ICP备10200244号9  新B2-20040027

新公网安备 65010202000379号

شئنجاڭ رادىيو تەلە ىستانسىياسىنىن شىبىر سۅز جايىتىنا نازار وودارىڭىز